W tym roku Apolonia Załuska-Strömberg obchodziłaby 101 urodziny. Warto poznać naszą wybitną rodaczkę i jej życie. Nam bliska jest głównie dzięki znakomitemu tłumaczeniu Eddy Poetyckiej ale to nie jedyne jej osiągnięcia.

Zanim jednak do tego przejdziemy, zachęcam Cię do zapoznania się z Projektem Edda. To inicjatywa Fundacji „Patrimonium Europae”, której celem jest między innymi pielęgnowanie pamięci o Apolonii oraz popularyzowanie jej dorobku naukowego i translatorskiego. A jak? Sposobów jest wiele i Ty też możesz wziąć w tym udział! Wejdź na stronę projektu i zobacz ile się dzieje. Właśnie powstał audiobook, którego możesz posłuchać tutaj:

Dobiegają końca prace mające na celu wznowienie wydania Eddy wg przekładu naszej ulubionej tłumaczki. Na fanpage’u Projektu Edda możesz obejrzeć między innymi piękne ilustracje Mikołaja Cielniaka, które ozdobią to wydanie. I jeszcze wiele innych ciekawostek!

A co Ty możesz zrobić? Na przykład nagrać się podczas czytania fragmentu Eddy – jak wielu z nas już to zrobiło. Możesz podzielić się na fanpage’u zdjęciem swojego wydania tej książki. Podczas jednego ze zlotów, na którym obradowaliśmy nad statutem związku wyznaniowego, asatryjczycy zgodzili się na sesję zdjęciową z Eddami w dłoniach. Możesz pooglądać nas na stronie PE lub w naszej galerii. Możesz wziąć udział w Havamal Game. Albo zgłosić się do koordynatora Projektu i podzielić się którymś ze swoich talentów! Albo wypić dzisiaj trochę miodu za pamięć Apolonii. A oto co wiemy o jej życiu, dzięki Muzeum w Brodnicy.

Urodziła się 9 lutego 1906 r. w Grudziądzu, wychowała się w Brodnicy. Następnie ukończyła gimnazjum w Kościerzynie oraz zdała egzamin maturalny w Warszawie, by z kolei rozpocząć studia historii literatury polskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie w  1934 r. obroniła pracę doktorską. W 1936 r. otrzymała stypendium na wakacyjny kurs języka szwedzkiego przy Uniwersytecie w Uppsali, gdzie przyjęła stanowisko lektora języka polskiego na wydziale slawistyki. Od tego czasu zaznacza się jej szczególne zainteresowanie literaturą i językiem staroislandzkim. Wakacje 1939 r. spędzała u matki w Brodnicy, gdzie zaskoczył ją wybuch wojny. W obawie przed prześladowaniami musiała ukrywać zarówno swoje wykształcenie, jak i fakt, że była lektorką języka polskiego za granicą. Podjęła się pracy fizycznej i jednocześnie zaczęła się jej przygoda z Armią Krajową. Po zakończeniu wojny zorganizowała Gimnazjum w Brodnicy, by następnie podjąć pracę, jako lektor języka szwedzkiego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Po tym krótkim epizodzie Apolonia Załuska powróciła na Uniwersytet w Uppsali, gdzie ponownie została lektorem języka polskiego i co istotne poznała swego przyszłego męża – pana Strömberga. Kontynuowała jednocześnie studia nad językami nordyckimi, czego efektem była specjalizacja z języka staroislandzkiego. Podczas swej dalszej edukacji główny nacisk kładła na gramatykę, która jej zdaniem była niezwykle ważna.

Na międzynarodowy zjazd historyków, który odbył się w Sztokholmie w 1960 r. przetłumaczyła i opracowała pierwszą sagę staroislandzką pt.:”Saga o Gunnlaugu wężowym języku”. Sagę tę wydało Ossolineum w 1968 r. Jak twierdziła Pani Apolonia, kiedy otrzymała egzemplarz z Polski, przeżyła najszczęśliwszą chwilę w swoim życiu.

Zachęcona tym sukcesem, zaczęła tłumaczyć dalsze sagi. W tym samym roku w serii dzieł pisarzy skandynawskich, Wydawnictwo Poznańskie, wydało jej przekład „Sagi o Njalu”, w  1973 r. przekład „Sagi rodu z Laxdalu”, a w 1974 r. – „Sagę o Egilu”. Ponadto jest autorką polskiego przekładu „Eddy poetyckiej”, opublikowanego w prestiżowej serii Biblioteka Narodowa.

Za dzieło swego życia uznaje jednak opracowanie gramatyki języka staroislandzkiego, która pochłonęła ponad dwadzieścia lat z jej życia. Wspomniana praca stanowi ogromną pomoc dla studentów języków germańskich w krajach słowiańskich, ponieważ autorka stosuje w nich łacińską terminologię gramatyczną.

W uznaniu zasług za upowszechnianie literatury staroislandzkiej, Pani Apolonia Załuska  – Strömberg, w czerwcu 1975 r.  gościła na zaproszenie rządu w Reykjaviku w Islandii. Prezydent Christian Eldjarn przyjął ją wówczas na dwugodzinnej audiencji, a rząd tego kraju wręczył jej najwyższe odznaczenie – Krzyż Rycerski Islandzkiego Sokoła.

Wolą Pani Apolonii Załuskiej – Strömberg było przekazanie jej spuścizny literackiej do Brodnicy. Swoim zaufaniem obdarzyła dr. Tomasza Iwanowskiego – konsula honorowego Królestwa Szwecji oraz jego żonę – Magdalenę Pramfelt, którzy 26 lipca 2009 r. przekazali spuściznę literacką Pani Apoloni (na która składają się m.in.: dokumenty, fotografie. listy do Jarosława Iwaszkiewicza oraz tłumaczenia z literatury islandzkiej) do brodnickiego Muzeum. Umieszczone poniżej zdjęcia pochodzą z archiwum tego muzeum.